Heeft uw kind een goede slaaphygiëne? Een wat? Nou ja op zich worden de handen gewassen, de tanden gepoetst en er gaat altijd een washand over het gezicht. Dit lijkt me hygiënisch genoeg toch? Dit is waarschijnlijk het eerste waar je aan denkt. Het heeft niets te maken met hoe schoon jij of je kind naar bed gaat. Als iemand zegt dat zijn slaaphygiëne belabberd is, wil dit niet direct zeggen dat hij of zij zonder tandenpoetsen en handen wassen naar bed gaat. Het gaat over de dingen die je doet om de slaapkwaliteit zo optimaal mogelijk te laten zijn.
Denk aan de dingen die je doet voor je gaat slapen, maar ook hoe het gesteld is met de omgeving waarin je slaapt. Wij volwassenen kunnen dit voor onszelf bepalen, die van mij is niet optimaal moet ik zeggen, maar een kind is afhankelijk van dat wat wij hem of haar geven aan slaaphygiëne.

Is je kind een moeilijke slaper of zijn er problemen met slaap? Kijk dan naar de slaaphygiëne. Probeer deze eens aan te passen, houd dit een aantal weken vol en kijk wat er gebeurt. Het kan namelijk best zijn dat de slaap van je kind zal verbeteren. Kinderen die een gezonde slaaphygiëne hebben, slapen doorgaans langer en hebben minder vaak slaapproblemen. En zeg nou zelf, dat willen we toch allemaal. Ik heb geen recht van spreken, geen klachten over de slaap van mijn kinderen. Ik moet vooral eens gaan kijken naar mijn eigen slaaphygiëne!

De meesten van ons hebben wel een vast ritueel bij het naar bed brengen van de kinderen. Heerlijk voorspelbaar en een mooie manier om de dag af te bouwen. Ook bij ons thuis is dit ritueel heilig. Mijn dochter is hier erg aan gehecht, al zou ze het badkamergedeelte graag overslaan. Dat tandenpoetsen, handen/ gezicht wassen en plassen, daar is ook niets aan natuurlijk. Daarna kruipen we samen in haar bed, kijken we naar morgen op de weekplanning (helpt ontzettend bij co-ouderschap), lees ik haar een boekje voor, kletsen we over het stomste, het gekste en het leukste van de dag, zing ik een slaapliedje (al 5 jaar en 9 weken), kus en knuffel ik haar en gaat ze slapen. De laatste maanden vraagt ze me vaak even bij haar te blijven liggen. Meestal doe ik dit dan ook. Niet omdat ze niet zonder kan (straks misschien wel), niet omdat ik het moeilijk vind om nee te zeggen, maar stiekem vind ik het heerlijk. Binnen 10 minuten is ze tegen me aan in slaap gevallen. Zo lief en zo fijn, in de stilte en de schemer van haar met roze overgoten kamertje. Die kleine jongen heeft een soortgelijk ritueel, met heel veel zwaaitjes en handkusjes als ik zijn kamertje verlaat.

Maar niet alleen dit ritueel draagt bij aan een goede slaaphygiëne er is meer, ook overdag namelijk:
• Bedtijd en tijd van wakker worden zouden iedere dag ongeveer hetzelfde moeten zijn.
• Houd een vast slaapritueel aan van ongeveer 20-30 minuten. Doe rustige activiteiten, zoals het (voor)lezen van een boek of praten over de dag, waarbij het laatste gedeelte plaatsvindt in de slaapkamer.
• De slaapkamer is comfortabel, rustig en donker, met eventueel een nachtlampje. De ideale kamertemperatuur ligt tussen de 16-18 graden.
• Zware maaltijden in de 2 uur voor bedtijd kunnen van negatieve invloed zijn op de slaap, net als met een honger naar bed. Mijn dochter heeft vaak lekkere honger, dat telt niet haha.
• In het uur voor het naar bed gaan is het beter geen intensieve activiteiten, zware inspanning en stimulerende activiteiten meer te doen. Nog even buitenspelen kan prima, als je kind zo de dag nog even af kan sluiten.
• Televisie, tablets, telefoons, games etc. beter niet voor het slapen gaan. Deze activiteiten zijn meestal zeer stimulerend en uit de schermen van elektronica komt relatief veel blauw licht, wat de melatonineproductie remt.
• Overdag veel licht en ’s avonds weinig licht, lees bijvoorbeeld een boekje met een klein lampje aan en de gordijnen dicht.
• Overdag voldoende inspanning en regelmatig naar buiten zorgt voor betere slaap in de nacht.
• Bij jonge kinderen moeten de slaapjes overdag passend zijn bij de leeftijd en ontwikkelingsfase van het kind. En natuurlijk ook deels bij het aantal slaapuren dat jouw kind nodig heeft.
• Een tijd buiten zijn gedurende de dag, met name in de ochtend, en blootstelling aan zonlicht helpt om een normaal slaap-waakritme te behouden. Vooral dat in de ochtend naar buiten doet veel voor de nachtrust van je kind.
• Zorg overdag voor voldoende ontspannings- en aandachtsmomenten. Probeer zoveel mogelijk positief gedrag te belonen.

Probeer eens te ontdekken of je kind niet wil of niet kan (ook niet bij jou in bed) slapen. Het verbeteren van de slaaphygiëne kan er ook voor zorgen dat je kind beter kan slapen. Natuurlijk kan er ook altijd een lichamelijke reden zijn, zoals oorontsteking, tandjes, obstipatie, apneu, eczeem of astma. Ook is er verschil in slaapbehoefte en bestaat er echt zoiets als een ochtend- en een avondmens, ook bij kinderen. Bij baby’s kunnen de uren erg variëren, de ene baby heeft behoefte aan 11 uur slaap en de ander aan 19 uur slaap per 24 uur. Slaapt je kind weinig, maar is hij of zij op de dag niet vermoeid, dan is er mogelijk niets aan de hand en heeft je kind gewoon minder slaap nodig.
Wist je trouwens dat 90% van de 5-jarigen geen behoefte meer heeft aan een middagdutje? Helemaal niet gek dus als je 4-jarige daar soms nog wel behoefte aan heeft.

Wil je meer lezen? Kijk dan even hier

Suus Sas woont samen met haar vriend, dochter (5) en zoon (1) in Nijmegen. Ze is stafmedewerker Pedagogiek en blogger bij KION en schrijft elke week over haar belevenissen met (vooral haar eigen) kinderen.